Souki Marrakeszu i Fezu to jedne z najbardziej kolorowych targów na świecie: piramidy przypraw, lampy z kutego metalu, ceramika, skórzane torby i dywany. Łatwo tu kupić coś pięknego, ale równie łatwo przepłacić albo wrócić z podróbką. Poniżej podpowiadamy, które pamiątki warto przywieźć, jak się targować i jakie przepisy obowiązują przy powrocie do Polski.
Najważniejsze w skrócie
- Najlepsze pamiątki: olej arganowy, przyprawy (ras el hanout, kmin), ceramika, babusze i wyroby skórzane, lampy, szklanki do herbaty i dywany.
- Uważaj na podróbki: szafranu, oleju arganowego i „antyków” oraz na sklepy, do których prowadzą nieproszeni przewodnicy.
- Nie kupuj żółwi, kameleonów ani wyrobów z gatunków chronionych: ich przywóz do UE jest zakazany.
- Dirham to waluta niewymienialna poza Marokiem, więc resztę wymień przed wylotem.
- Do Polski bez cła przywieziesz samolotem m.in. 200 papierosów, 1 litr mocnego alkoholu i inne towary o wartości do 430 euro.
Olej arganowy
Olej arganowy to najbardziej marokańska z pamiątek. Drzewa arganowe rosną głównie na południowym zachodzie kraju, między Essaouirą a Agadirem, gdzie działa wiele kobiecych spółdzielni tłoczących olej tradycyjnymi metodami. Występuje w dwóch wersjach:
- kosmetyczny, z niepalonych ziaren, do skóry i włosów,
- spożywczy, z prażonych ziaren, o orzechowym smaku, do sałatek i potraw.
Jak nie kupić podróbki: wybieraj butelki z etykietą producenta lub spółdzielni, unikaj bardzo tanich ofert z ulicznych straganów i olejów o mocnym, sztucznym zapachu. W kurortach i na wycieczkach do „spółdzielni” ceny bywają zawyżone, więc warto porównać je ze sklepami w mieście.
Praktyczna wskazówka: olej pakuj do bagażu rejestrowanego, bo w podręcznym obowiązuje limit płynów 100 ml.
Przyprawy, herbata i szafran
Na targach kupisz ras el hanout (mieszankę nawet kilkudziesięciu przypraw do tadżinu), kmin rzymski, paprykę, cynamon i suszoną miętę do herbaty. Przyprawy kupuj w hermetycznych opakowaniach albo poproś o szczelne zapakowanie, bo intensywny zapach przejdzie na całą walizkę.
Szafran z okolic Taliouine to najdroższa przyprawa Maroka i jedna z najczęściej podrabianych. Bardzo tani „szafran” na straganach to często krokosz lub barwione włókna. Prawdziwy szafran ma ciemnoczerwone nitki z jaśniejszymi końcówkami, a w wodzie barwi ją powoli na złoto-żółto.
Popularną pamiątką jest też zestaw do herbaty: metalowy imbryk i kolorowe szklanki, w których podaje się słodką herbatę z miętą.
Ceramika i tadżiny
Marokańska ceramika to m.in. niebiesko-białe naczynia z Fezu i kolorowe talerze z Safi. Tadżin, czyli gliniane naczynie ze stożkową pokrywą, kupisz w dwóch wersjach: zdobiony, malowany tadżin jest zwykle ozdobą, a do gotowania nadaje się prosty, niepolewany lub glazurowany tadżin przeznaczony do kuchni. Zapytaj sprzedawcę, do czego służy dane naczynie.
Wyroby skórzane
Fez słynie z garbarni, a skórzane torby, paski, pufy i kurtki kupisz w całym kraju. Najpopularniejsze są babusze, czyli miękkie, płaskie kapcie. Sprawdzaj jakość szwów i zapach: dobrze wyprawiona skóra nie powinna intensywnie pachnieć chemią. Więcej o garbarniach w rankingu 8 najlepszych atrakcji w Fezie.
Lampy, dywany i inne rękodzieło
- Lampy i latarnie z kutego metalu lub mosiądzu z ażurowymi wzorami: piękne, ale nieporęczne w transporcie, więc wybieraj mniejsze lub składane.
- Dywany i kilimy berberyjskie: najdroższa pamiątka. Przy dużym zakupie poproś o rachunek, a jeśli sklep oferuje wysyłkę do Polski, upewnij się, co dokładnie obejmuje cena.
- Wyroby z drewna tui z Essaouiry: szkatułki, misy i deski o charakterystycznym zapachu.
- Mydło czarne i glinka ghassoul do hammamu.
Jak się targować?
Targowanie jest w soukach normalne, a pierwsza cena bywa wielokrotnie wyższa od tej, którą sprzedawca faktycznie zaakceptuje.
- Zanim zaczniesz negocjować, sprawdź ceny podobnych rzeczy w kilku sklepach.
- Zaproponuj wyraźnie niższą kwotę i podnoś ją stopniowo, uprzejmie i z uśmiechem.
- Jeśli nie masz zamiaru kupować, nie zaczynaj negocjacji, bo podanie ceny jest traktowane jak deklaracja.
- Uważaj na nieproszonych przewodników, którzy oferują pokazanie drogi lub „zamkniętego” zabytku i prowadzą do sklepów, gdzie dostają prowizję.
W sklepach z cenami stałymi, np. w niektórych kooperatywach i centrach handlowych, się nie targuje.
Czego nie kupować i nie wywozić
- Żółwie, kameleony i inne zwierzęta, które bywają sprzedawane na targach, oraz wyroby z gatunków chronionych. Podlegają konwencji CITES, a ich przywóz do UE bez zezwoleń jest zakazany i grozi surowymi karami. Więcej o tych przepisach piszemy w artykule Co przywieźć z Egiptu.
- „Antyki” i skamieniałości niewiadomego pochodzenia: wiele z nich to podróbki, a oryginalne zabytki nie mogą być legalnie wywiezione bez zezwolenia.
- Dirhamy: marokański dirham to według brytyjskiego MSZ waluta niewymienialna, której praktycznie nie da się wymienić poza Marokiem. Resztę wymień w kantorze na lotnisku przed wylotem. Walutę obcą o wartości 100 000 dirhamów lub większej trzeba zgłaszać przy wjeździe i wyjeździe.
Co wolno przywieźć do Polski?
Maroko nie należy do Unii Europejskiej, więc przy przylocie do Polski obowiązują unijne limity dla podróżnych. Dla osób przylatujących samolotem (z 17 lat wzwyż w przypadku alkoholu i tytoniu):
| Towar | Limit bez cła |
|---|---|
| Papierosy | 200 sztuk albo 100 cygaretek albo 50 cygar albo 250 g tytoniu |
| Mocny alkohol (powyżej 22%) | 1 litr albo 2 litry wina musującego lub wzmacnianego |
| Wino niemusujące | 4 litry |
| Piwo | 16 litrów |
| Pozostałe towary (pamiątki, olej, dywany, skóry) | do 430 euro na osobę, do 150 euro dla dzieci poniżej 15 lat |
Powyżej tych limitów trzeba zgłosić towar w czerwonym korytarzu. Mięso i nabiał spoza UE są zakazane w bagażu osobistym, a większość świeżych owoców i roślin wymaga świadectwa fitosanitarnego. Wyjątkiem są m.in. daktyle, które można przywieźć bez formalności.
Najczęstsze pytania
Co warto przywieźć z Maroka?
Najlepsze pamiątki to olej arganowy (kosmetyczny lub spożywczy), przyprawy, w tym ras el hanout, zestaw do herbaty, ceramika z Fezu lub Safi, babusze i inne wyroby skórzane, lampy z kutego metalu oraz, przy większym budżecie, berberyjski dywan.
Gdzie kupić prawdziwy olej arganowy?
Najpewniej w spółdzielniach lub sklepach z etykietą producenta, zwłaszcza na południowym zachodzie kraju, między Essaouirą a Agadirem. Unikaj bardzo tanich ofert z ulicznych straganów.
Czy można przywieźć olej arganowy w bagażu podręcznym?
Tylko w opakowaniach do 100 ml, zgodnie z limitem płynów. Większe butelki pakuj do bagażu rejestrowanego.
Czy można wywieźć dirhamy z Maroka?
Dirham to waluta niewymienialna, którą bardzo trudno wymienić poza Marokiem, dlatego resztę pieniędzy najlepiej wymienić w kantorze na lotnisku przed wylotem.
Czego nie wolno przywozić z Maroka?
Zwierząt i wyrobów z gatunków chronionych (np. żółwi i kameleonów sprzedawanych na targach), oryginalnych zabytków, a do Polski także mięsa i nabiału spoza UE.
Źródła
- GOV.UK: Morocco, entry requirements: dirham jako waluta niewymienialna i deklarowanie waluty.
- Your Europe (Komisja Europejska): alkohol, wyroby tytoniowe i gotówka przy przyjeździe spoza UE
- Ruokavirasto (fiński urząd ds. żywności): zasady przywozu roślin spoza UE i lista zwolnionych owoców
- Krajowa Administracja Skarbowa: przywóz okazów chronionych (CITES)
